Zandvoorts Buchenwald-hek komt er (voorlopig) niet

Eind 2011 ontstond er in Nederland een terechte commotie over de bouw van een hek rond een landgoed in de gemeente Zandvoort. De opdrachtgever had het kunst- en designcollectief Studio Job belast met een ‘artistieke’ invulling van het hek. Het ontwerp ervan werd getoond en bespoken tijdens het populaire programma De wereld draait door op de Nederlandse televisie. Een meer toepasselijke naam van het programma om dit onderwerp te bespreken kan je niet bedenken. In de ontwerptekening die in het programma werd getoond was prikkeldraad te zien, schoorstenen die doen denken aan de schoorstenen van concentratiekampen en een bel met daarop de Latijnse tekst suum cuique (Jedem das Seine). Onmiddellijk werd de link gelegd met concentratiekamp Buchenwald, waar de inscriptie ‘Jedem das Seine’ is aangebracht. De gemeente Zandvoort had de bouw van het hek vergund omdat het oordeelde dat er nu eenmaal een ‘artistieke vrijheid’ was en dat kunst altijd wel een of andere controverse kon oproepen. Toch was er van een verstroring van de openbare orde geen sprake. Natuurlijk is er een artistieke vrijheid en natuurlijk is een verstoring van de openbare orde niet aan de orde. Toch kan je je afvragen of je nabestaanden en families van nabestaanden van concentratiekamp Buchenwald op deze manier moet (blijven) schofferen. Is Kunst dan toch het hoogste ideaal?

Er kwam behoorlijk wat reactie op het voorstel. De Nederlandse publieke opinie was eufemistisch gezegd onverdeeld en ook het Centrum Informatie en Documentatie Israel liet van zich horen. Ik zocht contact met de Zandvoortse burgemeester, wethouders en enkele raadsleden en kreeg van enkelen ook een afdoend antwoord. Dank daarvoor. Uiteindelijk werd de bouw van het hek (voorlopig) met drie maanden uitgesteld. De ontwerpers blijven van mening dat het door hen ontworpen hek niet op het hek van Buchenwald lijkt. En eigenlijk is dat ook zo. Fysiek is er geen gelijkenis. Mentaal is er eigenlijk een één-op-eén relatie. 

Laat ons hopen dat uitstel (van drie maanden) in dit geval toch tot afstel leidt.  Of hoe ‘artistieke vrijheid‘ mensen toch opnieuw gevangen kan zetten.